Culinair Fietsen is een boekje met tien dagarrangementen op het platteland van Gelderland en Overijssel. Deze dagarrangementen zijn heerlijke fietstochten waarbij u fietsend de streek met zijn streekproducten ontdekt. Bijzonder is dat u kunt zien hoe de streekproducten worden verwerkt en dat u ze volop kunt proeven.
In het boekje staan de fietsroutes beschreven met een kaartje. Verder staan er in het boekje tips over wat er onderweg zoal te zien en te doen is. Bij iedere route hoort een streekeigen gerecht, waarvan het recept in het boekje staat beschreven. In boerderijwinkels langs de routes kunnen o.a. de voornaamste ingrediënten voor deze recepten worden gevonden.
Een van de routes is Unieke Uiterwaarden. Een fietsroute van 35 kilometer door het schitterende natuurgebied van de Gelderse Poort. Het arrangement is inclusief:
Hieronder een uitgebreide beschrijving van de peroonlijke belevenissen van Piet Kaptein tijdens het culinair fietsen.
Na weer een Achterhoeks ontbijt in de Bronkhorstkamer van De Gouden Leeuw en na een saluut aan de sympathieke manager Ruud van Bussel koersten wij een dertigtal kilometer naar het zuiden om te geraken in een el dorado aan het Bijlands Kanaal even buiten Tolkamer: restaurant en brasserie De Swaenebloem. Dit paradijs qua natuur, cultuur en cuisine draagt die naam terecht, want het echtpaar Fons en Annie Seising heeft aan zijn onderkomen de allure van de zwanebloem weten te geven. De rood, roze, schermvormige bloem, die vaak aan water groeit waar zwanen zijn, is immers een beauty.
Wij betraden het zonovergoten terras, namen plaats onder een gele parasol, keken op het zilverkleurige water van Bijlands Kanaal en Rijn onder ons, zagen aan de overkant de kerktorens van Millingen en Schenkenschans, dronken pittige cappuccino peuzelden frisse appeltaart op en voelden ons happy. Dat geluksgevoel kreeg een dimensie meer toen Fons ons door zijn tuin aan de waterkant leidde. Tintelend van liefde voor natuur en cultuur liet hij zijn bloemenwereld zien die harmonieus onderbroken wordt door kunstobjecten. Zo staan dichtregels en houten sculpturen tussen kruiden zichzelf te zijn.
Om maar bij één voorbeeld te blijven: onder het hoge platte nest van de ooievaar, weggedoken in het groen van els en wilg, vlakbij een idyllisch zitje aan een bekoorlijk zandstrandje, daar waar ook bieslook, rode salie, tijm, munt rozemarijn kruidig staan te zijn, lazen wij het vers 'Zijn in het land' van Rien van den Heuvel. Het gaat zo. 'Als je in dit wijde land / niet wegwaaien wilt / noch verdrinken in de ruimte / hou je dan vast aan elkaar/ en aan de kerktorens / van Herven Aerdt en Pannerden / Als je niet meestromen wilt / sta dan stil / en laat je opnemen in dit land / samen met de appels en de peren /
Als een steenfabriek ben je dan / opgebouwd uit eigen grondstof / Wie hier thuis is, is gemaakt / van vogels en vee / van waaien en wielen / van bloesems en bocht / van hier de bomen, daar de boten / en overal de dikke dijken / Alleen zo kun je zijn / in deze kathedraal van lucht en licht.' Hoe treffend Rien zijn liefde voor het natuurgebied De Gelderse Poort, waar De Bijland een waterrijk deel van is, verwoordt, ondervonden wij bijna lijfelijk toen wij de 35 km fietsten van de culinaire tocht die mede door Fons en Annie (beiden in de vijftig en vol plannen) georganiseerd wordt.
Wij fietsten over het Gelderse Eiland van vroeger. Direct na het passeren van de stuwwal van Montferland splitste de Rijn zich ooit bij Spijk in een noordelijke tak, de Oude Rijn, en in een zuidelijke tak, de huidige Rijn. Ten noorden van Pannerden kwamen de twee weer bij elkaar: het gebied ertussen in heette het Gelderse Eiland. De Oude Rijn verzandde en aldus ontstonden de Rijnstrangen, die nu een rijke flora en fauna kennen. Op de dijk boven Aerdt blikten wij op de sporen van de strijd tegen het water en bekoorden ons de vaak mooie dijkhuizen en boerderijen.
Maar verderop de dijk werd het nog bekoorlijker. De dikke dijk werd smaller en begon te kronkelen. Zanderige oeverwallen, komgronden, terpen, verlandende strangen en wielen wisselden elkaar tot het einde ervan af. En zo kwamen wij op de processieweg om de St. Martinuskerk in Oud-Zevenaar, bij bezoekerscentrum van de Gelderse Poort in Huis Aerdt onder Babberich, het magnifieke natuurfietspad richting Elten, het ooibos van de Geuzenwaard onder Lobith, de Europakade in de plaats waar eeuwenlang tol werd geheven, dus Tolkamer, en weer net voorbij de brug bij De Bijland in De Swaenebloem.
Op het terras van De Swaenebloem aan dat brede water, met kunst, kruiden, bijenkorf in de tuin ernaast werden wij opnieuw hartelijk begroet door de stevige, spontane Fons en zijn fragiele, fraaie Annie. Fons repte weer over het unieke van de deltaflora van de Gelderse Poort waarvan er zoveel in zijn domein te traceren. Hij spoedde zich al gauw naar zijn keuken en de drie gangen die hij daar uit de potten en pannen toverde, waren van grote klasse vanwege hun aanzien en hun smaak. Ze werden voorafgegaan door een half bruin brood met kruidenboter en bestonden uit soep, snoekbaars en flens.
Maar wat voor een soep, snoekbaars en flens. De mosterdsoep en de bouillon vormden een tandem, de snoekbaars was diezelfde dag nog uit het kanaal naar boven gehaald en de kruiden van de flens werden uit de tuin gehaald. Bepaalde beelden blijven op mijn netvlies. Een ervan is dat Fons in zijn outfit van kok de tuin in huppelt om vlierbessen te plukken voor zijn baksel dat flens der flenzen genoemd mag worden. Overheerlijk en oergezond vanwege vitamine C. De vis werd vergezeld door o.a. schijven citroen, groen asperge, oranje wortel, broccoli, bloemkool, tomaat, komkommer, spinazie en lag in een kreeftensaus met dille.
Aan de details herkent u de meester. De liefde voor zijn ambacht manifesteerde Fons door hoe hij de groenten op het bord met baars gevlijd had. Asperge en wortel lagen daar in grote schoonheid. De apotheose van dit eetfestijn onder de zon bestond uit een brandewijn waarop sleedoornbessen gezet waren. Een smaak zo zacht en dan te bedenken dat slee 'de tanden stroef makend' betekent. Overigens: de tinctuur die uit de vruchten wordt gemaakt werkt zweetwerend en laxerend. Als u naar Fons gaat, haalt hij voor u wellicht uit zijn Vossengat dit drankje voor u op.
Wij hebben het lekkerste plekje van de Gelderse Poort in Tolkamer gevonden, want u kunt in De Swaenebloem ook zalm, tong, snapper voor laten schotelen. Maar ook hebben wij het meest kunstzinnige plekje in dat natuurgebied gevonden. Want waar vindt u zoveel kunstuitingen op kleine schaal bijeen, met het werk van Marleen Booy als grootste blikvanger? Archeologisch komt u daar ook aan uw trekken met dat bord van Fons in de tuin waarop stenen, neergelegd in de takken van de Rijn. Jaspis, vuursteen, zandsteen, leisteen, limoniet, agaat, u kunt ze bewonderen, linksom in de tuin.
Wellicht heb ik u lekker gemaakt voor De Swaenebloem. In komende herfst en winter kunt u er een proefje gaan nemen, niet alleen op culinair maar ook op natuurlijk gebied, want dan organiseren de Seisings hun inmiddels befaamd geworden ganzenexcursies. In de maanden november, december, januari en februari verblijven tienduizenden ganzen in de Gelderse Poort. Duizenden ervan zoeken in De Bijlandt en de aangrenzende kleiputten als slaapplaatsen op. U kunt ze gadeslaan vroeg in de ochtend of bij invallende duisternis. Ik houd u op de hoogte van dit natuurgebeuren met een culinair slot.
In het boekje staan de fietsroutes beschreven met een kaartje. Verder staan er in het boekje tips over wat er onderweg zoal te zien en te doen is. Bij iedere route hoort een streekeigen gerecht, waarvan het recept in het boekje staat beschreven. In boerderijwinkels langs de routes kunnen o.a. de voornaamste ingrediënten voor deze recepten worden gevonden.
Een van de routes is Unieke Uiterwaarden. Een fietsroute van 35 kilometer door het schitterende natuurgebied van de Gelderse Poort. Het arrangement is inclusief:
- Koffie met gebak bij de Swaenebloem
- Rondleiding bij De Panoven
- Panoven-lunch
- Boerderijbezoek met rondleiding en glas biologische appelsap bij Tuinderij 't Gelders Eiland
- Driegangendiner, een verrassend menu met producten uit de regio bij de Swaenebloem
Hieronder een uitgebreide beschrijving van de peroonlijke belevenissen van Piet Kaptein tijdens het culinair fietsen.
Na weer een Achterhoeks ontbijt in de Bronkhorstkamer van De Gouden Leeuw en na een saluut aan de sympathieke manager Ruud van Bussel koersten wij een dertigtal kilometer naar het zuiden om te geraken in een el dorado aan het Bijlands Kanaal even buiten Tolkamer: restaurant en brasserie De Swaenebloem. Dit paradijs qua natuur, cultuur en cuisine draagt die naam terecht, want het echtpaar Fons en Annie Seising heeft aan zijn onderkomen de allure van de zwanebloem weten te geven. De rood, roze, schermvormige bloem, die vaak aan water groeit waar zwanen zijn, is immers een beauty.
Wij betraden het zonovergoten terras, namen plaats onder een gele parasol, keken op het zilverkleurige water van Bijlands Kanaal en Rijn onder ons, zagen aan de overkant de kerktorens van Millingen en Schenkenschans, dronken pittige cappuccino peuzelden frisse appeltaart op en voelden ons happy. Dat geluksgevoel kreeg een dimensie meer toen Fons ons door zijn tuin aan de waterkant leidde. Tintelend van liefde voor natuur en cultuur liet hij zijn bloemenwereld zien die harmonieus onderbroken wordt door kunstobjecten. Zo staan dichtregels en houten sculpturen tussen kruiden zichzelf te zijn.
Om maar bij één voorbeeld te blijven: onder het hoge platte nest van de ooievaar, weggedoken in het groen van els en wilg, vlakbij een idyllisch zitje aan een bekoorlijk zandstrandje, daar waar ook bieslook, rode salie, tijm, munt rozemarijn kruidig staan te zijn, lazen wij het vers 'Zijn in het land' van Rien van den Heuvel. Het gaat zo. 'Als je in dit wijde land / niet wegwaaien wilt / noch verdrinken in de ruimte / hou je dan vast aan elkaar/ en aan de kerktorens / van Herven Aerdt en Pannerden / Als je niet meestromen wilt / sta dan stil / en laat je opnemen in dit land / samen met de appels en de peren /
Als een steenfabriek ben je dan / opgebouwd uit eigen grondstof / Wie hier thuis is, is gemaakt / van vogels en vee / van waaien en wielen / van bloesems en bocht / van hier de bomen, daar de boten / en overal de dikke dijken / Alleen zo kun je zijn / in deze kathedraal van lucht en licht.' Hoe treffend Rien zijn liefde voor het natuurgebied De Gelderse Poort, waar De Bijland een waterrijk deel van is, verwoordt, ondervonden wij bijna lijfelijk toen wij de 35 km fietsten van de culinaire tocht die mede door Fons en Annie (beiden in de vijftig en vol plannen) georganiseerd wordt.
Wij fietsten over het Gelderse Eiland van vroeger. Direct na het passeren van de stuwwal van Montferland splitste de Rijn zich ooit bij Spijk in een noordelijke tak, de Oude Rijn, en in een zuidelijke tak, de huidige Rijn. Ten noorden van Pannerden kwamen de twee weer bij elkaar: het gebied ertussen in heette het Gelderse Eiland. De Oude Rijn verzandde en aldus ontstonden de Rijnstrangen, die nu een rijke flora en fauna kennen. Op de dijk boven Aerdt blikten wij op de sporen van de strijd tegen het water en bekoorden ons de vaak mooie dijkhuizen en boerderijen.
Maar verderop de dijk werd het nog bekoorlijker. De dikke dijk werd smaller en begon te kronkelen. Zanderige oeverwallen, komgronden, terpen, verlandende strangen en wielen wisselden elkaar tot het einde ervan af. En zo kwamen wij op de processieweg om de St. Martinuskerk in Oud-Zevenaar, bij bezoekerscentrum van de Gelderse Poort in Huis Aerdt onder Babberich, het magnifieke natuurfietspad richting Elten, het ooibos van de Geuzenwaard onder Lobith, de Europakade in de plaats waar eeuwenlang tol werd geheven, dus Tolkamer, en weer net voorbij de brug bij De Bijland in De Swaenebloem.
Op het terras van De Swaenebloem aan dat brede water, met kunst, kruiden, bijenkorf in de tuin ernaast werden wij opnieuw hartelijk begroet door de stevige, spontane Fons en zijn fragiele, fraaie Annie. Fons repte weer over het unieke van de deltaflora van de Gelderse Poort waarvan er zoveel in zijn domein te traceren. Hij spoedde zich al gauw naar zijn keuken en de drie gangen die hij daar uit de potten en pannen toverde, waren van grote klasse vanwege hun aanzien en hun smaak. Ze werden voorafgegaan door een half bruin brood met kruidenboter en bestonden uit soep, snoekbaars en flens.
Maar wat voor een soep, snoekbaars en flens. De mosterdsoep en de bouillon vormden een tandem, de snoekbaars was diezelfde dag nog uit het kanaal naar boven gehaald en de kruiden van de flens werden uit de tuin gehaald. Bepaalde beelden blijven op mijn netvlies. Een ervan is dat Fons in zijn outfit van kok de tuin in huppelt om vlierbessen te plukken voor zijn baksel dat flens der flenzen genoemd mag worden. Overheerlijk en oergezond vanwege vitamine C. De vis werd vergezeld door o.a. schijven citroen, groen asperge, oranje wortel, broccoli, bloemkool, tomaat, komkommer, spinazie en lag in een kreeftensaus met dille.
Aan de details herkent u de meester. De liefde voor zijn ambacht manifesteerde Fons door hoe hij de groenten op het bord met baars gevlijd had. Asperge en wortel lagen daar in grote schoonheid. De apotheose van dit eetfestijn onder de zon bestond uit een brandewijn waarop sleedoornbessen gezet waren. Een smaak zo zacht en dan te bedenken dat slee 'de tanden stroef makend' betekent. Overigens: de tinctuur die uit de vruchten wordt gemaakt werkt zweetwerend en laxerend. Als u naar Fons gaat, haalt hij voor u wellicht uit zijn Vossengat dit drankje voor u op.
Wij hebben het lekkerste plekje van de Gelderse Poort in Tolkamer gevonden, want u kunt in De Swaenebloem ook zalm, tong, snapper voor laten schotelen. Maar ook hebben wij het meest kunstzinnige plekje in dat natuurgebied gevonden. Want waar vindt u zoveel kunstuitingen op kleine schaal bijeen, met het werk van Marleen Booy als grootste blikvanger? Archeologisch komt u daar ook aan uw trekken met dat bord van Fons in de tuin waarop stenen, neergelegd in de takken van de Rijn. Jaspis, vuursteen, zandsteen, leisteen, limoniet, agaat, u kunt ze bewonderen, linksom in de tuin.
Wellicht heb ik u lekker gemaakt voor De Swaenebloem. In komende herfst en winter kunt u er een proefje gaan nemen, niet alleen op culinair maar ook op natuurlijk gebied, want dan organiseren de Seisings hun inmiddels befaamd geworden ganzenexcursies. In de maanden november, december, januari en februari verblijven tienduizenden ganzen in de Gelderse Poort. Duizenden ervan zoeken in De Bijlandt en de aangrenzende kleiputten als slaapplaatsen op. U kunt ze gadeslaan vroeg in de ochtend of bij invallende duisternis. Ik houd u op de hoogte van dit natuurgebeuren met een culinair slot.